حجت‌الاسلام والمسلمین سید ابوالحسن موسوی استاد دانشگاه و کارشناس دینی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران با اشاره به یکی از پرسش‌های مهم درباره رویکرد قرآن کریم در برابر پیمان‌شکنی دشمن اظهار داشت: در این زمینه چند رویکرد مطرح است که باید بررسی شود کدام‌یک با آموزه‌های قرآن کریم مطابقت دارد.
وی افزود: رویکرد نخست این است که اگر دشمن پیمان خود را شکست، ما همچنان به پیمان خود وفادار بمانیم و به تعهداتمان عمل کنیم، حتی اگر طرف مقابل به تعهدات خود عمل نکرده باشد.
سه رویکرد در برابر پیمان‌شکنی دشمن
این استاد دانشگاه ادامه داد: رویکرد دوم این است که پس از پیمان‌شکنی دشمن، ما نیز از پیمان خارج شویم و دیگر به تعهدات خود پایبند نباشیم.
وی بیان کرد: رویکرد سوم نیز این است که اگر حتی احساس و بیم خیانت از سوی دشمن وجود داشته باشد و شواهد و قرائن معتبر نشان دهد که دشمن قصد پیمان‌شکنی، حمله یا آسیب‌رساندن دارد، پیش از وقوع این اقدام، برای خروج از پیمان و مقابله با تهدید آماده شویم.
حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی تصریح کرد: اکنون باید بررسی کنیم که کدام‌یک از این رویکردها با آموزه‌های قرآن کریم مطابقت دارد.
پایبندی یک‌طرفه به تعهدات، با عقل و منطق سازگار نیست
وی با اشاره به رویکرد نخست گفت: اینکه تحت هر شرایطی به تعهدات خود عمل کنیم، حتی زمانی که دشمن پیمان‌شکنی کرده و به تعهدات خود پایبند نیست، رویکردی است که در برخی مقاطع شاهد آن بوده‌ایم.
این کارشناس دینی افزود: در چنین رویکردی گفته می‌شود دشمن به تعهدات خودش عمل نکرده است، اما ما چون قول داده‌ایم، باید همچنان به تعهدات خود پایبند بمانیم.
وی ادامه داد: این نگاه نه با عقل و منطق سازگار است و نه با آموزه‌های قرآن کریم؛ زیرا اگر در یک معامله ساده، طرف مقابل به تعهدات خود عمل نکند، طرف دیگر نیز تعهدات متقابل خود را اجرا نخواهد کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی توضیح داد: برای مثال، اگر فردی بخواهد خودرویی خریداری کند و فروشنده خودرو را تحویل ندهد، خریدار نیز پول را به او پرداخت نمی‌کند؛ یا اگر فردی بخواهد خودروی خود را بفروشد، تا زمانی که پول را دریافت نکرده باشد، خودرو را تحویل نمی‌دهد.
وی خاطرنشان کرد: بنابراین چگونه می‌توان درباره منافع عمومی یک ملت، بدون توجه به رفتار طرف مقابل، همچنان بر اجرای یک‌طرفه تعهدات اصرار کرد؟
قرآن کریم در برابر خیانت دشمن راهبرد مشخصی دارد
این استاد دانشگاه با اشاره به آیه ۵۸ سوره مبارکه انفال اظهار داشت: قرآن کریم در این زمینه می‌فرماید: «وَإِمَّا تَخَافَنَّ مِنْ قَوْمٍ خِیَانَةً فَانْبِذْ إِلَیْهِمْ عَلَیٰ سَوَاءٍ إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْخَائِنِینَ»؛ اگر از خیانت گروهی بیم داری، پیمان را به‌صورت آشکار به سوی آنان بازگردان؛ زیرا خداوند خیانتکاران را دوست ندارد.
وی افزود: نکته مهم در این آیه این است که قرآن کریم نمی‌فرماید پس از اینکه دشمن حتماً پیمان را شکست، اقدام کنید؛ بلکه حتی اگر شواهد و قرائن معتبر نشان دهد که دشمن درصدد خیانت است، باید وضعیت پیمان را به‌صورت روشن مشخص کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی تصریح کرد: بنابراین اگر اسناد، شواهد و مدارک معتبر نشان می‌دهد که دشمن قصد دارد پیمان را نقض کند، حمله کند یا به انسان‌های بی‌گناه آسیب برساند، نباید منتظر ماند تا جنایت اتفاق بیفتد و سپس واکنش نشان داد.
خروج از پیمان باید شفاف و عادلانه باشد
وی ادامه داد: قرآن کریم در این آیه بر اقدام روشن و آشکار تأکید می‌کند؛ یعنی اگر بیم خیانت وجود دارد، نباید به‌صورت مخفیانه و با خیانت متقابل رفتار کرد، بلکه باید پیمان را به‌صورت روشن به طرف مقابل اعلام کرد.
این کارشناس دینی گفت: بنابراین خروج از پیمان در چنین شرایطی به معنای خیانت نیست؛ بلکه اگر بر اساس شواهد معتبر احتمال خیانت طرف مقابل وجود داشته باشد، قرآن کریم دستور می‌دهد وضعیت پیمان به‌صورت آشکار و عادلانه مشخص شود.
وی افزود: بر اساس این آموزه، پس از پیمان‌شکنی دشمن نیز نمی‌توان انتظار داشت که طرف مقابل همچنان بدون هیچ واکنشی به تمام تعهدات خود عمل کند.
اسلام، دین رحمت و عدالت است
حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی با تأکید بر اینکه اسلام دین رحمت و عدالت است، اظهار داشت: رحمت و عدالت در آموزه‌های اسلامی در تعارض با یکدیگر نیستند و مقابله با تجاوز و جلوگیری از آسیب‌رساندن به انسان‌های بی‌گناه، در چارچوب عدالت، قابل تبیین است.
وی خاطرنشان کرد: قرآن کریم اجازه نمی‌دهد انسان در برابر تجاوز و خیانت دشمن منفعل باشد و اجازه دهد دشمن به انسان‌های بی‌گناه آسیب برساند و پس از وقوع جنایت تازه به فکر واکنش بیفتد.
این استاد دانشگاه اضافه کرد: رفتار صحیح آن است که انسان بر اساس عقل، منطق و آموزه‌های الهی، تهدید را به‌درستی بشناسد و در صورت وجود شواهد معتبر، تصمیم مناسب اتخاذ کند.
مقابله با تجاوز باید در چارچوب عدالت باشد
وی با اشاره به آیه ۱۹۴ سوره مبارکه بقره گفت: قرآن کریم می‌فرماید: «فَمَنِ اعْتَدَیٰ عَلَیْکُمْ فَاعْتَدُوا عَلَیْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدَیٰ عَلَیْکُمْ»؛ هر کس به شما تجاوز کرد، به همان اندازه با او مقابله کنید.
حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی افزود: بنابراین مقابله با تجاوز به معنای عبور از حدود عدالت نیست، بلکه پاسخ باید در چارچوب ضوابط الهی و متناسب با تجاوز صورت گیرد.
وی ادامه داد: منظور از مقابله به مثل این نیست که صرفاً تعداد افراد یا میزان خسارت را محاسبه کنیم، بلکه پاسخ باید به‌گونه‌ای باشد که از تکرار تجاوز و آسیب‌رساندن به انسان‌های بی‌گناه جلوگیری شود و طرف مقابل نتواند به تجاوزات خود ادامه دهد.
آمادگی برای مقابله با تهدید، یک اصل قرآنی است
این کارشناس دینی با اشاره به آیات سوره مبارکه انفال بیان کرد: قرآن کریم علاوه بر تعیین تکلیف پیمان در صورت احتمال خیانت، بر آمادگی در برابر تهدید نیز تأکید دارد و می‌فرماید: «وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ»؛ تا آنجا که می‌توانید در برابر دشمن آمادگی و توان فراهم کنید.
وی تصریح کرد: بنابراین جامعه اسلامی باید همواره نسبت به تهدیدها هوشیار باشد و آمادگی لازم را برای دفاع و جلوگیری از آسیب به مردم داشته باشد.
آموزه‌های قرآن درباره همه پیمان‌ها قابل توجه است
حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی با بیان اینکه این آموزه قرآنی اختصاص به یک پیمان یا یک دوره تاریخی خاص ندارد، گفت: آموزه‌های قرآن کریم باید در تنظیم همه پیمان‌ها و تعهدات مورد توجه قرار گیرد و در هر زمان و شرایطی، اصل عدالت، عزت، حکمت، مصلحت و رحمت مورد توجه باشد.
وی افزود: فرقی نمی‌کند طرف مقابل چه کشوری باشد یا پیمان در قالب توافق‌نامه، تفاهم‌نامه یا یک تعهد بین‌المللی منعقد شده باشد؛ اصل اساسی این است که رفتار ما باید بر اساس آموزه‌های قرآن کریم و موازین عقل و عدالت تنظیم شود.
این استاد دانشگاه ادامه داد: اگر دشمن به تعهدات خود وفادار نباشد، نمی‌توان بدون توجه به این مسئله، منافع عمومی جامعه را نادیده گرفت و صرفاً به این دلیل که ما تعهد داده‌ایم، همچنان به تعهدات یک‌طرفه خود ادامه دهیم.
قرآن از خیانت با عنوان «خیانت» یاد می‌کند
وی با اشاره دوباره به آیه ۵۸ سوره انفال گفت: نکته قابل توجه این است که قرآن کریم از پیمان‌شکنی و نقض عهد دشمن با عنوان «خیانت» یاد می‌کند و در پایان آیه می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْخَائِنِینَ»؛ خداوند خیانتکاران را دوست ندارد.
حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی اظهار داشت: بنابراین جامعه اسلامی باید ضمن پرهیز از خیانت، در برابر خیانت و پیمان‌شکنی دشمن نیز هوشیار باشد و اجازه ندهد که نقض عهد طرف مقابل بدون پاسخ و بدون توجه به منافع عمومی باقی بماند.
وی افزود: در اینجا تفاوت مهمی میان خیانت و مقابله با خیانت وجود دارد؛ مقابله با خیانت باید به‌صورت شفاف، عادلانه و در چارچوب ضوابط الهی انجام شود.
قرآن، مبنای سیاست‌های نظامی، امنیتی و سیاسی باشد
این کارشناس دینی با اشاره به ضرورت توجه به آموزه‌های قرآن کریم در عرصه‌های مختلف گفت: ما باید آموزه‌های قرآن کریم را در تنظیم پیمان‌ها و همچنین در رفتارهای نظامی، امنیتی و سیاسی خود مورد توجه قرار دهیم.
وی ادامه داد: اگر بیم آن وجود داشته باشد که دشمن درصدد توطئه، ایجاد فتنه در داخل یا حمله از خارج باشد، باید با شناخت دقیق تهدید و بر اساس شواهد معتبر، آمادگی لازم را ایجاد کرد و اجازه نداد که انسان‌های بی‌گناه قربانی جنایات دشمن شوند.
قرآن رویکرد سوم را در برابر پیمان‌شکنی تأیید می‌کند
حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی در جمع‌بندی سخنان خود گفت: اگر سه رویکرد مطرح‌شده درباره پیمان‌شکنی دشمن را در کنار آموزه‌های قرآن کریم قرار دهیم، قرآن بر رویکردی تأکید دارد که در آن، در صورت وقوع پیمان‌شکنی، وضعیت پیمان باید مشخص شود و در صورت وجود شواهد معتبر از خیانت نیز نباید منفعلانه منتظر وقوع تجاوز ماند.
وی تأکید کرد: بر اساس آیه ۵۸ سوره انفال، اگر از خیانت طرف مقابل بیم وجود داشته باشد، باید پیمان به‌صورت آشکار و برابر به او بازگردانده شود و جامعه اسلامی نیز خود را برای مقابله با تهدید آماده کند.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: بنابراین نباید منتظر ماند تا دشمن ابتدا تجاوز کند و سپس به فکر پاسخ افتاد؛ بلکه اگر شواهد و مدارک معتبر نشان می‌دهد که دشمن قصد اقدام علیه مردم و آسیب‌رساندن به انسان‌های بی‌گناه را دارد، باید بر اساس آموزه‌های قرآن کریم، عقل، عدالت و تدبیر، تصمیم مناسب اتخاذ شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین موسوی در پایان گفت: لازم است همه پیمان‌ها و تعهدات و همچنین رفتارهای نظامی، امنیتی و سیاسی خود را بر اساس آموزه‌های قرآن کریم تنظیم کنیم تا در عین پایبندی به عدالت و رحمت، از منافع جامعه و جان انسان‌های بی‌گناه نیز صیانت شود.
انتهای پیام /
نظر شما